Rehabilitacja seniora w domu jest kluczowym elementem utrzymania lub poprawy sprawności fizycznej, samodzielności i jakości życia osób starszych. Obejmuje różne formy fizjoterapii dostosowane do indywidualnych potrzeb i stanu zdrowia pacjenta. Fizjoterapia seniorów to wyzwanie, które stoi przed współczesną rehabilitacją ze względu na rosnącą populację osób starszych.
Rodzaje rehabilitacji seniora w domu
Osoby starsze to pacjenci szczególnie wymagający pod kątem fizjoterapii, ponieważ rodzaj i forma zabiegów rehabilitacyjnych powinna uwzględniać wszystkie przebyte operacje/zabiegi, oraz choroby współtowarzyszące, których lista potrafi być długa. Rehabilitacja seniora w domu to zindywidualizowany program rehabilitacyjny dopasowany do aktualnej sytuacji życiowej pacjenta. Do najczęściej spotykanych rodzajów fizjoterapii seniora możemy zaliczyć:
Kinezyterapia czyli rehabilitacja ruchowa – należą do niej ćwiczenia poprawiające mobilność, równowagę, koordynację i siłę mięśniową. Może obejmować kinezyterapię, ćwiczenia w wodzie, nordic walking czy trening równowagi.
Rehabilitacja neurologiczna – dedykowaną osobom po udarach, z chorobą Parkinsona, Alzhaimera, stwardnieniem rozsianym i innymi schorzeniami neurologicznymi.
Rehabilitacja kardiologiczna – wspomagającą osoby po zawałach serca, operacjach kardiochirurgicznych czy z chorobami układu krążenia. Obejmuje ćwiczenia wydolnościowe oraz edukację zdrowotną.
Rehabilitacja ortopedyczna – skierowana do seniorów po złamaniach, operacjach stawów (np. endoproteza biodra, kolana) czy z osteoporozą.
Rehabilitacja pulmonologiczna – obejmuje opieką pacjentów z POChP, astmą, COVID, czy innymi chorobami płuc, poprawiając funkcję oddechową.
Metody rehabilitacji osób starszych
Fizjoterapeuta, który specjalizuję się w rehabilitacji osób starszych ma w swoim zapleczu terapeutycznym, wachlarz metod przy pomocy, których stara się przywrócić lub utrzymać sprawność swoich pacjentów na właściwym poziomie. Tu warto również zaznaczyć, że nie każdy fizjoterapeuta będzie specjalizować się w rehabilitacji neurologicznej lub kardiologicznej, dlatego należy znaleźć odpowiednią osobę zajmującą pacjentami po zabiegach ortopedycznych, udarze, czy po operacji kardiologicznej. Wśród najczęściej stosowanych metod rehabilitacji osób starszych należy wymienić:
Ćwiczenia ruchowe – czyli indywidualne lub grupowe ćwiczenia prowadzone przez fizjoterapeutę. Indywidualnie dobrane ćwiczenia są potrzebne aby utrzymać siłę mięśniową na właściwym poziomie. Osoby starsze ze względu na spowolniony metabolizm i często polilekowość nie spożywają odpowiedniej ilości składników odżywczych. Aktywność fizyczna poprawia tą sytuacje zwiększa apetyt seniora i wpływa pozytywnie na rozbudowę masy mięśniowej.
Rehabilitacja seniora w domu umożliwia również sprawne uruchomienie osoby starszej na przykład po kilku tygodniowej hospitalizacji. Choć często wydaje się to trudne to kinezyterapia przywraca sprawność i samodzielność osoby starszej. Ruch wpływa pozytywnie również na koncentrację, sprawność umysłową i świadomość osób starszych.
Terapia manualna – ta forma terapii przydatna jest do mobilizacji stawów, wykorzystuje techniki rozluźniające, które poprawiają krążenie w obrębie tkanek miękkich, jak mięśnie. Terapia manualna zmniejsza dolegliwości bólowe, zwiększa ruchomość stawów kręgosłupa, kolanowych, bakowych czy biodrowych. Dzięki rehabilitacji domowej wspartej technikami manualnymi osoba starsza może poruszać się samodzielnie bez większych restrykcji w obrębie stawów.
Elektroterapia, laseroterapia, magnetoterapia – zabiegi medycyny fizykalnej wykonywane przez fizjoterapeutę wspomagają regenerację tkanek i łagodzą ból wynikający na przykład z choroby zwyrodnieniowej stawów, po zabiegach operacyjnych jak endoproteza biodra czy kolana. Magnetoterapia wspomaga procesu zrostu po złamaniach kości, a laser wpływa pozytywnie na wygląd i mobilność blizny po zabiegu.
Ergoterapia – to metoda rehabilitacji i nauka wykonywania codziennych czynności w sposób bezpieczny i efektywny. Dla osób starszych ergonomia poruszania i funkcjonowania w obrębie najbliższego otoczenia domu/mieszkania może okazać się kluczowym elementem w osiągnięciu samodzielności. Dzięki prostym technikom i radom dopasowania otoczenia seniora do jego potrzeb, może się okazać że nie wymaga on stałej opieki osób trzecich.
PNF i NDT – Prioprioceptywne torowanie nerwowo-mięśniowe oraz terapia Bobath dla dorosłych skierowane są do pacjentów ze schorzeniami neurologicznymi jak pacjenci po udarze niedokrwiennym/krwotocznym, po uraz czaszkowych, z choroba Parkinsona, Alzhaimera, i wielu innych. Tego rodzaju metody pracy nacelowane są na przywrócenie sprawności ruchowej, bazując na plastyczności mózgu, którą posiada każdy człowiek bez względu na wiek.
Korzyści rehabilitacji osób starszych
Myśląc o rehabilitacji seniora w domu warto myśleć o niej jako procesie dzięki któremu osiąga się poprawę sprawności fizycznej, psychicznej i społecznej osoby starszej. To nie tylko siła mięśni, zakres ruchomości, ale również lepszy kontakt psychiczny, większa mobilność i samodzielność seniora a co za tym idzie również pewność siebie. Rehabilitacja osób starszych obejmuje różne metody terapeutyczne dostosowane do wieku, stanu zdrowia i indywidualnych potrzeb pacjenta i ma za zadanie:
Poprawić sprawność ruchową i równowagę
Zmniejszyć ryzyko upadków i kontuzji
Redukować ból i poprawiać samopoczucie
Zwiększać samodzielność w codziennym funkcjonowaniu
Poprawiać krążenie, funkcje oddechowe i metabolizm
Rehabilitacja seniora w domu i jej główne cele
Rozpoczynając pracę z osobami starszymi fizjoterapeuta tworzy mapę celów krótko i długoterminowych mając świadomość, że praca z seniorem to proces oddalony w czasie. Osoba starsza jest wraz z terapeutą twórcą tego planu, zakładając jakie cele sama chce osiągnąć. Im więcej celów własnych seniora tym skuteczniejsza okazuje się rehabilitacja, ponieważ własne założenia najefektywniej motywują do pracy.
Do głównych celów rehabilitacji domowej osoby starszej należą:
Przywrócenie lub utrzymanie sprawności ruchowej
Zmniejszenie bólu i napięcia mięśniowego
Poprawa koordynacji i równowagi
Wspieranie zdrowia psychicznego i społecznego
Zapobieganie upadkom i kontuzjom
Elementy rehabilitacji seniora w domu
Rehabilitacja seniora w domu to szczegółowy wywiad medyczny pacjenta, oraz badanie funkcjonalne na podstawie których fizjoterapeuta specjalizujący się w rehabilitacji osób starszych będzie planował kolejne zabiegi rehabilitacyjne. Oczywiście plan ten w trakcie terapii osoby starszej może ulec licznym modyfikacja w zależności od tego jak pacjent reaguje i jak osiągane są kolejne założone cele.
Do głównych elementów rehabilitacji domowej osoby starszej które składają się na całościowy plan terapeutyczny należy zaliczyć zabiegi kinezyterapii, indywidualnego treningu medycznego, zabiegów fizykalnych, terapii manualnej, terapii tkanek miękkich i wiele innych niezbędnych dla konkretnego pacjenta.
Gdzie można skorzystać z rehabilitacji seniora?
Regularna rehabilitacja pomaga seniorom zachować sprawność i niezależność na dłużej, szczególnie ważna jest rehabilitacja domowa dla wszystkich tych osób starszych, które po długiej hospitalizacji lub zabiegu operacyjnym jak endoproteza biodra, endoproteza kolana potrzebują pomocy w warunkach domowych. Doświadczony fizjoterapeuta dostosuje terapię do potrzeb i warunków panujących w domu pacjenta.
Z rehabilitacji seniorzy mogą skorzystać w szpitalach, oddziałach dziennych, specjalnych ośrodkach czy sanatoriach. Najczęściej jednak w przypadku osób starszych dla których warunki placówki lub rehabilitacji stacjonarnej w gabinecie, to przede wszystkim odległość nierealna do pokonania dwa lub 3 razy w tygodniu, rehabilitacja domowa staje się idealną alternatywą.